Yapay zekâya direnen 1600 yıllık zanaat: Sivrihisar cebesi 1 milyon 700 bin lira

Eskişehir'de yaklaşık 25 yıldır kuyumculuk yapan Hüseyin Altay, Frigler dönemine kadar uzandığı düşünülen Sivrihisar cebesi geleneğini yaşatmaya çalışıyor. Tamamen el işçiliğiyle üretilen örgü sanatının teknolojik gelişmelerden etkilenmediğini belirten Altay, yapay zekânın bu mesleğin yerine geçemeyeceğini ifade etti.

“1600 yıllık kültürel mirası yaşatıyoruz”

İstanbul doğumlu olan ve babasının mesleğini sürdüren Hüseyin Altay, ortaokuldan sonra eğitimini bırakarak çalışma hayatına atıldı. Yıllarca farklı alanlarda faaliyet gösteren Altay, sonrasında ağırlığını Sivrihisar cebesi üretimine verdi.

Sivrihisar cebesinin köklü bir geçmişe sahip olduğunu anlatan Altay, “Bu örgünün yaklaşık 1500-1600 yıllık bir geçmişi olduğu ve Frigler dönemine uzandığı söyleniyor. Eski mezarlıklardan ve büyüklerimizin sandıklarından çıkan örnekler incelendiğinde yüzlerce yıllık ceplerle karşılaşıyoruz. Benim gördüğüm en eski örnek yaklaşık 300 yıllık” dedi.

Trabzon cebesine benzeyen Sivrihisar cebesinin, askerlerin kullandığı zırh örgüsünün zamanla takıya dönüşmüş hali olduğunu kaydeden Altay, bu kültürel mirası ayakta tutmaya çalıştıklarını söyledi.

İlmek ilmek emek, üretim 3-4 gün sürüyor

Sivrihisar cebesinin üretimi, işçiliğin yanı sıra çok sayıda hassas aşamadan oluşuyor. Altay, “Altın külçesini eriterek tel haline getiriyoruz. Ardından örgü, çıkarma, yıkama, tarama, kilit, cila, parlatma ve yaldız işlemleri yapılıyor. Bir ürünün tamamlanması yaklaşık 3-4 günü buluyor” ifadelerini kullandı.

Üretimde ağırlıklı olarak 22 ayar altın kullandıklarını belirten Altay, Sivrihisar'da evlenen kadınlara gelenek gereği alınan bileziklerden birinin mutlaka Sivrihisar cebesi olduğunu söyledi. Altının değerli bir maden olması nedeniyle bu geleneğin 22 ayarla sürdürüldüğünü ifade etti.

Geleneğin bedeli 1 milyon lirayı aşabiliyor

Ürünlerin gramına ve modeline göre değişen fiyatlar, el emeğinin değerini gözler önüne seriyor. Altay, yaptıkları ceplerin ortalama 600 bin ile 1 milyon lira arasında değiştiğini, elmas kullanılan özel bir model için ise yaklaşık 1 milyon 700 bin lira fiyat verildiğini bildirdi.

“Yapay zekâ bu mesleği bitiremez”

Sivrihisar cebesinin tamamen el emeği ve ustalık gerektirdiğini vurgulayan Hüseyin Altay, gençlere mesleği öğretmeye devam ettikleri sürece yapay zekâ ve teknolojinin bu üretim geleneğini sona erdiremeyeceğini söyledi. Altay, “Biz tamamen el emeğiyle çalışıyoruz. Bu meslek el emeği ve ustalık istiyor. Gençlere bu işi sevdirip mesleği öğretmeye devam ettiğimiz sürece yapay zekânın ve teknolojinin bu mesleği bitireceğini düşünmüyorum” dedi.