Venezuela'da tarihi uzlaşı: Hükümet ve muhalefet İngiltere'deki 4 milyar dolarlık altın için birlikte harekete geçti

Venezuela'da yıllardır süren siyasi kutuplaşma, beklenmedik bir gelişmeye sahne oldu. Delcy Rodríguez hükümeti ile muhalefetin belirli kesimleri, İngiltere Merkez Bankası'nın kasalarında neredeyse sekiz yıldır bekleyen 4 milyar dolar değerindeki 31 tonluk altın rezervinin geri alınması konusunda tarihi bir uzlaşıya vardı.

Depremin gölgesinde başlayan diyalog

İki hafta süren ve ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ardından her iki taraf, çarşamba günü yayımladıkları ortak açıklamada söz konusu kaynakların, 24 Haziran'da yaşanan yıkıcı depremlerin ardından başlatılan yeniden inşa sürecine aktarılması gerektiğini duyurdu. Resmi verilere göre depremlerde 6 binden fazla kişi hayatını kaybetti, on binlerce yapı kullanılamaz hale geldi.

Birleşik Krallık, 2018 yılında Venezuela hükümetini resmen tanımayı bırakmış ve bu durum ülkenin Londra'daki varlıklarına erişimini fiilen bloke etmişti. Söz konusu rezervler, hâlâ sonuçlanmamış bir yargı çekişmesinin merkezinde yer almaya devam ediyor.

Fonların kullanımı ve denetim mekanizması

2015 tarihli Ulusal Meclis delegasyonunun diyalog masası üyesi milletvekili Ramón López, ulusal bir televizyon kanalına yaptığı açıklamada anlaşmanın detaylarını paylaştı. López, varlıkların serbest bırakılmasının "gerekli tüm planlama ve kontrol mekanizmalarına" bağlı olacağını, kaynakların konut, sağlık merkezleri ve okullar gibi temel ihtiyaçlara yönlendirileceğini söyledi.

Ayrıca fonların ABD Hazine Bakanlığı'nın hesaplarına yatırılacağı ve uluslararası şirketlerce denetleneceği belirtildi. Bu mekanizma, ödemelerin serbest bırakılması için ön koşul olarak tanımlandı. Yetkili, anlaşmanın Yüksek Adalet Mahkemesi reformuyla herhangi bir takas anlamına gelmediğini, yargı ve seçim otoritelerinin güçlendirilmesinin ayrıca teknik masalarda ele alındığını vurguladı.

Krizin vurduğu ekonomide yeni bir sayfa

Yıllardır süren kötü yönetim, yolsuzluk ve ABD yaptırımları nedeniyle ağır darbe alan Venezuela ekonomisi, depremlerin etkisiyle daha da kötüleşti. Ülke merkez bankası, aylık enflasyonun temmuzda yüzde 19,9'a, haziranda ise yüzde 13,8'e çıktığını açıkladı. Ekonomistlere göre yıllık enflasyon tahmini yüzde 575 civarında seyrediyor.

Başkan Yardımcısı Rodríguez, geçen ay Kral Charles'a bir mektup yazarak Threadneedle Street'te tutulan altının serbest bırakılmasını bizzat talep etmişti.

Şeffaflık talepleri ve Londra'nın tutumu

Muhalefet cephesinden bir kaynak, Financial Times'a yaptığı açıklamada fonların "hükümet tarafından çalınmasına" engel olmak için kapsamlı şeffaflık mekanizmaları kurulacağını belirtti. Kaynak, geçici yürütmenin niteliği konusunda "kimsenin saf olmadığını" kabul etti.

Öte yandan Britanya Dışişleri Bakanlığı, İngiltere hükümetinin altının kontrolünü kimin üstleneceğini belirleyecek davada taraf olmadığını vurguladı. Bakanlık, desteğinin "Venezuela'da halkın iradesini yansıtacak demokratik bir güç geçişine" yönelik olduğunu yineledi. İngiltere Merkez Bankası ise hukuki karar beklemekte ve açıklama yapmaktan kaçınmakta.

Sürecin arka planı ve eksik kalan isim

Müzakereler, ABD'nin Venezuela'ya yönelik bazı yaptırımları askıya aldığı ve Maduro'nun eski başkan yardımcısı Rodríguez ile ülkenin doğal kaynaklarını yabancı yatırımlara açmak için yakın çalıştığı bir dönemde yürütülüyor. Nicolas Maduro'nun yakalanmasının ardından Venezuela, uluslararası fonlara kademeli olarak yeniden erişim sağlamaya başladı; bunlar arasında IMF'den temmuz ayında serbest bırakılan 350 milyon dolarlık dilim de yer alıyor.

Ancak diyalog masalarında en popüler muhalif lider ve Nobel Barış Ödülü sahibi María Corina Machado bulunmuyor. Machado, geçen yılın sonundan bu yana Washington'da yaşıyor ve depremlerin ardından Venezuela'ya dönmesine izin verilmiyor. Süreç, hem muhalefet içinde hem de iktidarın en sert kanatları arasında ayrışmalara yol açtı.