Trump'ın İran çıkmazı: Kötü seçenekler menüsü

Reuters haber ajansının geçtiği analize göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a karşı yürüttüğü ve sadece birkaç hafta süreceğini iddia ettiği savaş altıncı ayına girdi. Bu hafta hız kazanan diplomasi trafiği ve karşılıklı tehditler, Trump'ın popüler olmayan bu çatışmadan çıkmaya çalışırken giderek daralan bir çembere sıkıştığını gözler önüne seriyor. Trump, İran ve Umman arasında müzakere edilen ve Tahran'a savaştan önce hiç sahip olmadığı Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü verecek geçici bir anlaşma ile krizi daha da uzatacak sert bir tırmanış uyarısı arasında kalmış durumda. Analistlere göre ilk seçenek, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta düzenlediği saldırıdan bu yana İran'a verilen en büyük taviz olacak. İkinci yol olan yeni bir hava saldırısı dalgası ise, Kasım ayındaki kritik ABD ara seçimleri öncesinde Trump için siyasi bir risk taşıyor. Eski Orta Doğu müzakerecisi Aaron David Miller, Trump'ın içinde bulunduğu durumu şu sözlerle özetledi: "Bu tam anlamıyla kötü seçenekler menüsü. Ancak Trump, bu savaşın sonsuza dek sürmesine izin veremeyeceğinin farkına varmış olabilir. Bir şeylerin değişmesi gerekiyor ve bu, boğazda yeni bir İran gerçekliğinin tanınması olabilir." KÜRESEL TİCARETİN BOĞAZI SIKILIYOR ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, savaşın başından beri küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının beşte birinin yapıldığı Hürmüz Boğazı'nın İran'ın kontrolünde olmayan, geçiş ücretlerinden muaf uluslararası bir su yolu olarak kalması gerektiğinde ısrar ediyor. Ancak yüksek benzin fiyatları, düşen onay oranları ve Amerikan kamuoyunda savaşa duyulan tepki, Trump'ın manevra alanını giderek daraltıyor. Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı kaynak ve iki bölgesel yetkili, önerilen şartların Tahran'a boğazdan Körfez'e giren gemiler üzerinde bir miktar kontrol sağlayacağını belirtti. Trump, su yolunu yeniden açacak bir anlaşmanın an meselesi olduğunu söylese de İranlı yetkililer detayların henüz çözülmediğini vurguluyor. ÇİN VE RUSYA YAKINDAN İZLİYOR Trump, İran'ın birçok liderini öldürdüğü ve askeri kapasitesini zayıflattığı için sık sık zafer ilan etse de, analistlerin çoğu başkanın savaş hedeflerinin birçoğunda hüsrana uğradığı konusunda hemfikir. Orta Doğulu ortaklarının diplomasiye bir şans daha vermesini istemesi üzerine yeni geniş çaplı saldırı planlarını iptal ettiğini açıklayan Trump, Las Vegas'taki bir mitingde çelişkili mesajlar vererek niyetini şu ifadelerle ortaya koydu: "İnsanları öldürmek istemediğim için bir anlaşma yapmayı tercih ederim. Ancak bir noktada bunu yapacağız." Eski ABD Orta Doğu İstihbarat Yetkilisi Jonathan Panikoff, Çin, Rusya ve Kuzey Kore'nin süreci yakından takip ettiğine dikkat çekerek durumu şu şekilde değerlendirdi: "ABD'nin sınırlarının yıllar boyunca ne olacağını öğreniyorlar." Washington merkezli Demokrasileri Savunma Vakfı'ndan Behnam Ben Taleblu ise Trump yönetiminin aceleci davranmaması gerektiğini belirterek şu uyarıda bulundu: "İslam Cumhuriyeti, Kasım ayından önce Başkan Trump'ı kaybet-kaybet durumuna zorlamaya çalışıyor. ABD'nin nerede kozu olup nerede olmadığını iyi kavraması gerekiyor." ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı askeri harekat, başlangıçta kısa süreli bir operasyon olarak planlanmış ancak aylar süren bir yıpratma savaşına dönüşmüştü. Haziran ayında imzalanan ön mutabakatın hızla çökmesi, bölgedeki tansiyonu yeniden zirveye taşımış ve küresel enerji piyasalarını derinden sarsmıştı.