Meta'ya 567 milyon dolarlık şok ceza: Çocukları koruyamadığı için ağır bedel ödeyecek

ABD'nin New Mexico eyaletinde bir mahkeme, dünyanın en büyük sosyal medya şirketlerinden Meta'ya çocuklara yönelik zararları nedeniyle 567 milyon dolar tutarında tazminat cezası verdi. Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın çatı şirketi olan Meta, eyaletteki düzenleyici çerçeveyi ihlal etmek ve genç kullanıcıları yeterince koruyamamakla suçlanıyor.

Jüri kararı ve temyiz süreci

Mart ayında görülen davada jüri, Meta'nın çocukları platformlarında çevrim içi avcılara karşı savunmasız bıraktığına hükmetmiş ve şirkete 375 milyon dolar tazminat ödemesine karar vermişti. Bu kez mahkeme, toplam tazminatı 567 milyon dolara yükseltti. Meta ise karara sert tepki göstererek temyize başvuracaklarını duyurdu.

Şirketten yapılan açıklamada, "Karara katılmıyoruz ve temyize gideceğiz. Platformlarımızda insanların güvenliğini sağlamak için yoğun çaba gösteriyoruz. Kötü niyetli kişileri ve zararlı içerikleri tespit edip kaldırmanın zorlukları konusunda da şeffaf davrandık" ifadeleri kullanıldı.

Algoritmalar çocukları tehlikeye attı

New Mexico Başsavcısı Raul Torrez'in 2023 yılında açtığı davada savcı Linda Singer, Meta'nın algoritmalarının yetişkin kullanıcıları doğrudan ergenlerin paylaşımlarına yönlendirdiğini ve şirketin gençlere yönelik risklere ilişkin iç bulgularını bilinçli şekilde gizlediğini ileri sürdü. Jüri, Meta'nın ürünlerinin çocuklar için güvenli olduğu konusunda tüketicileri yanıltarak eyaletin Haksız Ticari Uygulamalar Yasası'nı ihlal ettiğine karar verdi.

Torrez, kararın ardından yaptığı değerlendirmede, "Bu dava her zaman çocukları korumak, ailelerin yanında durmak ve dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birinin gençleri tehlikeye atan uygulamalardan sonuçlarına katlanmadan kazanç sağlayamamasını güvence altına almakla ilgiliydi" dedi. Torrez ayrıca kararın, "sosyal medyanın çocuklarına ne yaptığı konusunda endişe duyan her ebeveyn için bir zafer olduğunu" vurguladı.

Ceza nerelere harcanacak?

Mahkemenin belirlediği 567 milyon dolarlık fonun yaklaşık üçte ikisi ruh sağlığı tedavilerine ayrılacak. Ödemenin beş yıllık süreye yayılması planlanırken, kalan tutar farkındalık ve önleme çalışmaları, tarama ve değerlendirme programları ile yönlendirme ve koordinasyon faaliyetlerinde kullanılacak.

Karar kapsamında Meta'dan ayrıca ürünlerinde köklü değişiklikler yapması ve New Mexico'da 13 yaşın altındaki çocukların Facebook ile Instagram'ı kullanmasını engelleyecek tedbirleri sürdürmesi istendi. Şirketin yükümlülüklerine ilişkin mahkemeye yılda iki kez bilgi sunması da zorunlu hale getirildi.

Ergenlere özel kısıtlamalar

New Mexico Yargıcı Bryan Biedscheid, karar metninde otomatik oynatma, sonsuz kaydırma, beğeni sayıları, anlık bildirimler ve algoritmik öneriler gibi kullanıcı etkileşimini artıran tasarım özelliklerinin özellikle ergenler üzerinde ciddi riskler oluşturduğuna dikkat çekti. Yargıç, bu tür unsurların sektör genelini ilgilendiren sorunlar ve ifade özgürlüğüyle bağlantılı meseleler içerdiğini de kabul etti.

Buna karşın mahkeme, 18 yaşın altındaki kullanıcılar için anlık bildirimlerin ve toplam kullanım süresinin aylık 90 saatle sınırlandırılmasına, yani günde yaklaşık üç saatle kısıtlanmasına hükmetti. "Beğeni sayılarının" ise bu yaş grubundan tamamen gizlenmesi kararlaştırıldı.

Sektör genelinde artan baskı

ABD genelinde sosyal medya şirketlerini çocuklara ve ruh sağlığına yönelik iddia edilen zararlar nedeniyle sorumlu tutmayı amaçlayan binlerce dava açılmış durumda. Düzenleyici kurumlar, yaş doğrulama sistemlerinin hayata geçirilmesi konusunda giderek daha fazla adım atarken, bu tür uygulamaların karmaşık yapısı ve teknik zorluklar tartışılmaya devam ediyor.