Ortadoğu'da ABD dönemi kapanıyor: Türkiye öncülüğünde yeni güvenlik ekseni şekilleniyor

ABD merkezli saygın düşünce kuruluşu Council on Foreign Relations (CFR) tarafından kaleme alınan kapsamlı analiz, Ortadoğu'da yıllardır süregelen güç dengesinin köklü bir dönüşüm sürecine girdiğine dikkat çekti. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın, Washington merkezli geleneksel güvenlik mimarisine karşı güçlü bir alternatif oluşturduğu vurgulandı.

ABD'nin Bölgedeki Etkisi Hızla Eriyor

CFR analizinde, ABD önderliğindeki Ortadoğu düzeninin artık sona erdiği belirtilerek şu ifadelere yer verildi: "Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında imzalanan savunma paktı, ABD'nin Orta Doğu'daki etkisinin ne kadar azaldığını ve bölgesel güçlerin artık kendi güvenlik düzenlerini nasıl şekillendirdiğini gösteriyor."

Körfez Savaşı'ndan Bugüne Uzanan Çöküş

35 yıl önce Körfez Savaşı ile zirveye ulaşan ABD merkezli bölgesel düzenin, 2003 Irak İşgali, Arap Baharı, Suriye ve Yemen politikaları ile İsrail'in Gazze saldırıları gibi birbirinden ağır kırılmalar neticesinde ciddi bir baskı altına girdiği kaydedildi. İbrahim Anlaşmaları, IMEC koridoru ve İsrail-Suudi normalleşmesi gibi adımlarla ABD liderliğindeki düzeni yeniden kurumsallaştırma fırsatı doğmuş olsa da İsrail'in Gazze saldırısı, Körfez içi gerilimler ve ABD-İsrail-İran çatışmaları bölgeyi yeniden derinden sarstı.

Mekke İttifakı İbrahim Anlaşması'na Ciddi Rakip

Türkiye ve Pakistan'ın, Hindistan ve İsrail'in aleyhine Körfez'deki etkinliklerini artırdığı ifade edilen analizde dikkat çeken şu satırlar öne çıktı:

"ABD yanlısı bölgesel düzen, artık iki bloktan oluşan bir Orta Doğu'ya dönüşebilir: İbrahim Anlaşması'na bağlı kalan ülkeler ve onun alternatifi olan Mekke Anlaşması. Daha önce, bölgesel rekabetler ve anlaşmazlıklar, liderlerin bölgesel düzeni bir arada tutan bağ olan Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkilerine öncelik vermeleri nedeniyle kontrol altında tutuluyordu. Şimdi ise Pakistanlılar, Suudiler ve Türkler, İbrahim Anlaşması ile doğrudan rekabet eden bir vizyonla ilerlerken, durum artık böyle görünmüyor."

Tarihi Bir Kırılma Noktası

CFR analizinin sonuç bölümünde, yaşanan gelişmelerin büyüklüğüne vurgu yapılarak şu değerlendirmede bulunuldu:

"Bu çok büyük bir değişiklik. 50 yıl sonra, Orta Doğu'da ABD önderliğinde bir düzenden bahsetmek artık mümkün değil."

Analizde ayrıca, ABD'nin güvenilirliğinden endişe duyan Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan gibi ortaklarla Mekke Anlaşması üzerinden Washington'dan bağımsız, bölgesel aktörlerin yön verdiği yeni bir güvenlik mimarisi kurmayı hedeflediği belirtildi. Türkiye'nin bu yeni denklemde artan ağırlığı ise Ankara'nın bölgesel diplomasideki konumunu güçlendiren en önemli faktör olarak gösterildi.