NASA'nın 22 yıllık uzay gözlemevini kurtarma operasyonu çöktü: Swift atmosferde yanacak

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), yaklaşık 22 yıldır alçak Dünya yörüngesinde görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi'ni atmosfere düşmekten kurtarmak amacıyla başlattığı sıra dışı operasyondan olumsuz sonuç aldı. Swift'in giderek alçalan yörüngesini yükseltmek üzere 3 Temmuz'da uzaya gönderilen LINK uydusu, yaşadığı yönelim kontrolü sorunları nedeniyle kurtarma görevini yerine getiremedi.

Kurtarma uydusu kontrol sorunlarıyla mücadele etti

Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından yalnızca dokuz ayda geliştirilen LINK robotik uydusu, Northrop Grumman'a ait Pegasus XL roketiyle uzaya fırlatıldı. Ancak fırlatmadan birkaç hafta sonra uydu, kontrolsüz biçimde kendi etrafında dönmeye başladı. Şirket daha sonra LINK üzerindeki kontrolü yeniden sağlamayı başarsa da yaşanan sorun, planlanan buluşmayı yaklaşık bir ay kadar erteletti.

Başlangıçta gecikmenin kurtarma operasyonunu engellemeyeceği düşünülüyordu. Ancak devam eden teknik problemler karşısında NASA ve Katalyst, sonunda Swift'i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıma planından vazgeçtiklerini duyurdu.

Swift'in bilimsel misyonu bu yıl sona erecek

NASA yetkilileri, Swift'in giderek irtifa kaybetmeye devam ettiğini ve gözlemevinin bilimsel görevinin bu yıl içinde sona ermesinin beklendiğini bildirdi. Yaklaşık 300 kilometrelik kritik irtifanın altına inmesinin ardından gözlemevinin Dünya atmosferine yeniden girerek büyük ölçüde yanacağı öngörülüyor. Yörüngedeki düşüşte, Güneş'teki faaliyetlerin artırdığı atmosferik sürüklenme etkili oldu.

NASA Başkanı Jared Isaacman, operasyonun başarısızlığına rağmen görevin denenmeye değer olduğunu vurguladı. Isaacman, elde edilen deneyimin gelecekte uydulara uzayda bakım ve müdahale edilmesini sağlayacak teknolojilere önemli katkılar sunacağını belirtti.

LINK'in görevi tamamen bitmedi

Kurtarma planının iptal edilmesi, LINK'in tüm görevinin sona erdiği anlamına gelmiyor. NASA ve Katalyst, uydunun Swift ile buluşma girişimini bu kez bir teknoloji gösterimi olarak sürdürmeyi planlıyor. LINK'in Swift'e yaklaşarak gözlemevini incelemesi ve olası yakalama noktalarını belirlemesi bekleniyor. Denemenin ne zaman yapılacağı ise henüz açıklanmadı.

Swift, uzayda bakım yapılabilecek şekilde tasarlanmadığı için elde edilecek verilerin gelecekte benzer kurtarma ve uydu bakım operasyonlarının geliştirilmesinde kullanılması hedefleniyor. Katalyst CEO'su Ghonhee Lee, yüksek riskli görevin önemli deneyimler sağladığını söyleyerek, bu bilgileri gelecekteki uydu buluşma, yakınlaşma ve bakım operasyonlarında değerlendireceklerini aktardı.

22 yıllık uzay gözlemciliği

2004 yılında fırlatılan Swift, özellikle gama ışını patlamaları gibi ani kozmik olayları hızla tespit edip gözlemleyebilmesiyle tanınıyordu. Farklı gök cisimlerine kısa sürede yönelme kabiliyeti sayesinde NASA'nın en önemli uzay gözlemevlerinden biri haline gelen misyonun, doğrudan devralacak hazır bir gözlemevi ise bulunmuyor. NASA, Swift'in kaybının ardından oluşacak boşluğu mevcut aktif gözlemevleriyle doldurmaya ve ani kozmik olaylara hızla yanıt verebilecek yeni yöntemler geliştirmeye çalışacak.