Etiyopya'nın Nil üzerindeki yeni baraj projesi Mısır'ı ayağa kaldırdı: 'Tek bir ülkenin iradesine boyun eğmeyeceğiz'

Mısır ile Etiyopya arasında Nil Nehri üzerindeki gerilim yeniden tırmanıyor. Mısır resmi haber ajansı MENA'nın adını vermediği üst düzey kaynaklara dayandırdığı habere göre, Etiyopyalı Bakan'ın açıklamaları Kahire yönetimini sert bir şekilde karşılık verdi.

Mısırlı yetkili, Addis Ababa yönetiminin tutumunun ortak bir uluslararası nehri kontrol altına alma ve tek bir ülkenin iradesine boyun eğdirme arzusunu sürdürdüğünü açıkça ortaya koyduğunu savundu. Yetkili, "Bu girişim meşru bir kalkınmayı hedeflemekten çok, ortak bir su kaynağını tekelleştirme ve coğrafi konumun avantajıyla aşağı havza ülkelerinin haklarını tehdit etme çabasıdır" ifadesini kullandı.

Nil ortak bir mirastır

Kahire'den yapılan açıklamada, Nil Nehri'nin belirli bir ülkenin mülkiyetinde olmadığının altı bir kez daha çizildi. Ortak nehirlerin yönetimini düzenleyen uluslararası kuralların Etiyopya'nın tutumuyla tamamen çeliştiği belirtilen açıklamada, nehir üzerindeki kontrol ve egemenlik hayallerinin uluslararası hukukla bağdaşmadığı kaydedildi.

Mısır: "Gerekli tüm araçlara sahibiz"

Mısırlı yetkili, Kahire'nin daha önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) gönderdiği mektuplarda, halkının Nil üzerindeki meşru haklarını korumak için uluslararası hukuk çerçevesinde her türlü tedbiri alacağını duyurduğunu hatırlattı. "Mısır, hiçbir tarafın nehir akışını kontrol etmesini asla kabul etmeyecek ve buna müsaade etmeyecektir" diyen yetkili, ülkesinin haklarını savunmak için gereken tüm araçlara sahip olduğunun altını çizdi.

Etiyopya'nın üç yeni baraj planı

Etiyopya medyasında temmuz ayında yer alan haberlerde, Addis Ababa'nın Nil üzerinde toplam 140 milyar metreküp su kapasiteli üç baraj inşa etmeyi planladığı bilgisi paylaşılmıştı. Etiyopya Su ve Enerji Bakanı Hebtamu Etafa, 15 Ağustos'ta yaptığı açıklamada ülkesinin Nil suları üzerinde yeni barajlar kuracağını ve böylece nehir sularının nihayetinde Etiyopya'nın kontrolüne geçeceğini duyurmuştu.

On yıllardır süren Hedasi Barajı krizi

Etiyopya, Mısır ve Sudan arasındaki gerilim yeni değil. Üç ülke uzun yıllardır Hedasi Barajı meselesi nedeniyle karşı karşıya geliyor. Nil sularının yaklaşık yüzde 80'i Etiyopya topraklarından doğmasına rağmen, ülke sadece yüzde 3'ünden yararlanabiliyor. Bu dengesizliği gidermek isteyen Addis Ababa, Afrika'nın en büyük barajı olacak Hedasi'nin inşasına 2 Nisan 2011'de başladı.

Baraj, Sudan-Etiyopya sınırına yakın bir bölgede, Nil'in ana besleyicisi olan Mavi Nil kolu üzerinde yükseldiği için stratejik önem taşıyor. Etiyopya, bu projeyle enerji açığını kapatmayı ve bölgeye elektrik ihracatı yapmayı hedefliyor.

Addis Ababa yönetimi, Mısır ve Sudan ile üçlü bir anlaşmaya varamamasına karşın barajın dolum işleminde ısrar ederken, Kahire ve Hartum yönetimleri Nil suyundan kendilerine düşen payların etkilenmemesi için öncelikle anlaşma sağlanması gerektiğini savunuyor. Tüm tepkilere rağmen temmuz 2020'de ilk dolum işlemi gerçekleştirilen barajda, 20 Şubat 2022'de elektrik üretimine başlanmıştı.