Ayvalık’a bağlı Mutluköy’de çiftçi Erdinç Tügen, dedesinden babasına, babasından kendisine ve çocuklarına geçen taş baskı yöntemini sürdürdüklerini belirtti. Bu gelenek, 3 bin yıllık üretim mirasının günümüzdeki temsilcilerinden biri olarak tanımlanıyor.

Yöntemde zeytinler önce granit taşlar arasında çekirdekleriyle birlikte ezilerek hamur hâline getiriliyor. Isıl işlem veya kimyasal uygulanmıyor. Hamur çulların içine yerleştirildikten sonra taş baskılar yardımıyla sıkıştırılıyor.

Türgen, taşların geçmişte hayvan gücüyle döndürüldüğünü, 1930’lu ve 40’lı yıllarda elektriğin gelmesiyle makineleştiğini, ancak temel üretim biçiminin değişmediğini anlattı. Aynı işlem, zeytin tanelerini öğütüp su ve yağını ayırarak saf zeytinyağı elde etmeyi mümkün kılıyor.

Baskı sonrasında yağın sudan hafif olması nedeniyle yaklaşık 5 dakika bekleniyor. Suyun üzerinde toplanan yağ, kaydırma yöntemiyle çıkarılıyor. Zeytin çekirdeğiyle birlikte ezildiğinden çekirdekteki bazı şifa değerlerinin ve antioksidanların yağa karıştığına dikkat çekildi.

Tügen, taş baskıda zeytin vitaminleri, mineralleri, antioksidanları ve önemli bileşikleri korunduğunu, elde edilen ürünün taze sıkılmış doğal meyve suyuna benzediğini savundu. Isıl işlem veya kimyasal uygulanmadığını vurgulayan çiftçi, besin değerlerinin korunmasını yöntemin başlıca özelliği olarak gösterdi.

Kontinü sistemlere kıyasla taş baskıda daha fazla zeytinden 1 kilogram yağ çıkabildiğini belirten Tügen, verim ve maliyet farkının fiyatlara yansıdığını ifade etti. Zeytini çekirdeğiyle öğüterek üretilen yağın, bu emeğin karşılığını besin değeri açısından verdiğini kaydetti.

Kaynak: Milliyet Son Dakika