Michael Roberts, Mariana Mazzucato ile UCL bünyesindeki İnovasyon ve Kamu Amacı Enstitüsü'nün AB şirketlerine ilişkin raporunu tartıştı. 300'den fazla şirketi kapsayan çalışma, yatırım ve büyüme gerilemesini aşırı düzenleme veya ucuz kredi eksikliği yerine kârların dağıtımıyla açıklıyor.
Rapora göre finans dışı şirketlerin yaklaşık altıda biri, kazançlarının yüzde 10'undan fazlasını finansal faaliyetlerden sağlıyor. AB'de ortalama kurumlar vergisi 1995'te yüzde 35 iken 2023'te yüzde 21'e indi. Temettü ve hisse geri alımlarının net kâr içindeki payı 2000-2024 döneminde yüzde 27'den yüzde 68'e çıktı.
Roberts, gelişmeyi Avrupa'da rant kapitalizminin egemenleşmesi olarak değerlendirmez. Medyan şirkette finansal gelirin toplam gelirdeki payı 2024'te yalnızca yüzde 3,7; brüt kâr marjı 2000-2024 arasında 15 puan gerilerken net kâr marjı yüzde 4,9'dan yüzde 5,5'e yükseldi.
Ona göre temel sorun, üretken sermayenin kârlılığının düşmesiyle sermayenin hayali sermayeye yönelmesidir. Yatırılan sermayenin ortalama getirisi 2000'de yüzde 13,4 iken 2024'te yüzde 10,5'e geriledi. Amortisman sonrası net sermaye oluşumu ise GSYİH'nin yüzde 3,7'sinden yüzde 1,6'sına düştü.
Araştırmanın emek verileri bu yorumu destekliyor. Çalışan başına ücretler 2000-2024 arasında yüzde 87, brüt kârlar yüzde 151 arttı; emeğin gelirden aldığı pay yüzde 59,8'den yüzde 59,2'ye indi. Mazzucato'nun sermayeyi üretim ve inovasyona yönlendirme önerisini ise Roberts, özel mülkiyet ve kapitalizm çerçevesini koruduğu gerekçesiyle yetersiz buluyor.
Kaynak: Evrensel