17 yaşındaki lise öğrencisinin susuz kayısı projesi ABD'de gümüş madalya kazandı

Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesi Yalıntaş Mahallesi'nde, su kaynağının bulunmadığı 1950 rakımlı bir yaylada hayata geçirilen susuz kayısı yetiştiriciliği projesi, uluslararası arenada büyük ses getirdi. 17 yaşındaki Robert Lisesi öğrencisi Ayşe Umay Bahçıvan tarafından geliştirilen proje, ABD'de düzenlenen yarışmada 950 proje arasında gümüş derece kazanarak Türkiye'nin adını dünyaya duyurdu.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI YENİLİKÇİ BİR MODEL

Ailenin kızı Ayşe Umay Bahçıvan, bölgede daha önce ekilen kayısı ağaçlarının meyve vermemesi üzerine bilimsel bir araştırma başlattı. Termik santralden elde edilen leonardit gübrenin su tutma özelliğinden yararlanılarak geliştirilen yöntemle, 500 kayısı ağacıyla başlatılan çalışma ilk meyvelerini verdi.

Toprağın içine karıştırılan leonardit gübre sayesinde toprağın su tutma kapasitesi artırılırken, çevredeki nem daha kolay emilerek sabah saatlerinde bitkilerin kullanımına sunuluyor. Bu yöntemle bölgede bu yıl yaklaşık 4 ton yaş meyve ve buna karşılık gelen 1 ton kuru kayısı elde edildi.

70 YILLIK ATIL ARAZİ 10 BİN A�AÇLIK KAPASİTEYE ULAŞTI

Projeye başlanılan arazi, yaklaşık 70 yıldır boş durumdaydı. 500 ağaçla start verilen çalışmada aile üyeleri görev dağılımı yaparak proje planını oluşturdu. Anne, baba, amca ve dedenin desteğiyle sürdürülen çalışmaya zamanla arazinin diğer miras sahipleri de katıldı. Böylece proje, 10 bin ağaçlık kapasiteye ulaşarak devasa bir boyut kazandı.

ULUSAL VE ULUSLARARASI BAŞARILAR

Ayşe Umay Bahçıvan'ın yurtiçi ve yurtdışı üniversitelerden aldığı staj ve araştırma destekleriyle akademik makaleye dönüştürülen proje, uluslararası yarışmalarda da adından söz ettirdi.

• Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması: Türkiye birinciliği
• ABD'de Terra Science yarışması: 950 proje arasında gümüş derece
• İngiltere'deki yarışma: Bronz madalya

Proje ekibi ayrıca 30 Eylül'de Şanlıurfa'da düzenlenecek TEKNOFEST etkinliğine katılacak. Kasım ayında ise Hong Kong'da ekonomi odaklı yarışmada girişimcilik projesi olarak finale kalma başarısı gösterdi.

AVRUPA BİRLİĞİ PAZARINA AÇILMA HEDEFİ

Bölgede kurutma sistemleri kurmak istediklerini belirten Bahçıvan, hedeflerinin kimyasalı azaltılmış kuru kayısıyı Avrupa Birliği pazarına sunmak olduğunu söyledi. Uzak Doğu pazarlarına açılma planları da bulunan genç girişimci, 1950 rakımda daha önce kayısı üretimi yapılmamış bu bölgede pes etmemek ve araştırmaya devam etmek gerektiğini vurguladı.

Bahçıvan, "Bu sayede büyük çaplı projeye dönüşebiliyor. Biz burada 500 ağaçla başladık ve şu anda 4-5 ailenin katılımıyla 10 bin ağaçlık devasa bir proje haline geldik" ifadelerini kullandı.