Yapay zeka sıfırdan işlevsel virüs tasarladı: Bilim dünyasında tarihi dönüm noktası
ABD'li araştırmacılar, üretken yapay zeka teknolojisini kullanarak doğada bulunmayan ve laboratuvarda çoğalabilen yeni virüsler üretti. Bakterileri hedefleyen 16 tasarımın başarılı olduğu çalışma, bilimde 'çok önemli bir dönüm noktası' olarak değerlendirilirken, uzmanlar güvenlik endişelerine dikkat çekti.
Yapay zeka teknolojisindeki hızlı ilerleme, bilim kurgu senaryolarını gerçeğe dönüştürmeye devam ediyor. Stanford Üniversitesi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Broad Enstitüsü araştırmacıları, üretken yapay zekayı kullanarak sıfırdan tamamen işlevsel ve laboratuvar ortamında çoğalabilen yeni virüsler tasarlamayı başardı.
300 genom sentezlendi, 16'sı yaşayabilir çıktı
Science dergisinde yayımlanan çalışma kapsamında araştırmacılar, yapay zeka tarafından üretilen yaklaşık 300 genomi kimyasal olarak sentezleyerek laboratuvar koşullarında test etti. Yapılan deneyler sonucunda bunlardan 16'sının yaşayabilir ve işlevsel olduğu belirlendi.
Elde edilen yeni virüslerin tamamının bakterileri enfekte etmek üzere tasarlandığı, insan sağlığı açısından herhangi bir tehdit oluşturmadığı kaydedildi. Araştırmacılar, bir organizmanın tüm genom haritasının ilk kez yapay zeka tarafından başarıyla tasarlanmış olmasının bilim tarihinde önemli bir eşik anlamına geldiğini vurguladı.
"Eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor"
Stanford Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak görev yapan Brian Hie, gelişmeyi şu sözlerle değerlendirdi: "Bu, üretken yapay zekanın tasarlayabileceği karmaşıklıkta bir sonraki adımdır. Üretken yapay zeka ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor."
E. coli bakterilerini etkili şekilde öldürdüler
Çalışmada kullanılan teknoloji, ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzer bir mantıkla çalışıyor. Evo1 ve Evo2 adlı yapay zeka modelleri, kelimeler yerine yaşamın genetik dilini tahmin edecek şekilde eğitildi. Virüslerden, bakterilerden, bitkilerden ve insanlardan elde edilen genetik kodlar üzerinde eğitilen sistem, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden "bakteriyofaj" adı verilen virüsleri tasarlamak üzere rafine edildi.
Stanford ekibi, en umut vadeden 302 yapay zeka tasarımını seçerek laboratuvarda sentezledi. Bu tasarımlardan 16'sı, E. coli bakterilerini öldürmede etkili oldu.
Uzmanlardan acil güvenlik uyarısı
Öte yandan uzmanlar, yapay zeka tarafından tasarlanan virüslerin ciddi güvenlik kaygıları doğurduğuna dikkat çekti. Yapay zeka araçları halihazırda yeni antibiyotiklerin geliştirilmesinde kullanılsa da sıfırdan işlevsel bir virüs üretmek, bu süreçlere kıyasla çok daha karmaşık ve potansiyel riskler barındıran bir adım olarak değerlendiriliyor. Araştırmacılar, elde edilen sonuçların hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin kapısını açabileceğini belirtirken, etik ve güvenlik çerçevesinin de bu gelişmelere paralel şekilde oluşturulması gerektiği vurgulandı.
