UAEA, Esad döneminden kalma Suriye'nin nükleer dosyasını kapattı: Türkiye'den destek mesajı
Viyana'da düzenlenen UAEA Yönetim Kurulu toplantısında, Esad rejimi döneminden kalan Suriye'nin nükleer dosyası oybirliğiyle kapatıldı. Türkiye'nin BM Viyana Ofisi Daimi Temsilcisi Kibaroğlu, tarihi kararı memnuniyetle karşılayarak Suriye'ye desteğin süreceğini belirtti.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu, Viyana'da gerçekleştirdiği basına kapalı toplantıda Suriye'nin nükleer dosyasına ilişkin kritik bir karara imza attı. Devrik Esad rejimi döneminden kalan ve 2011'den bu yana ajansın gündeminde yer alan dosya, oybirliğiyle kapatıldı.
Suriye'nin Nükleer Yükümlülükleri Yerine Getirildi
Alınan kararda, Suriye'deki yeni yönetimin gerekli bilgi ve erişimi UAEA'ya sağladığı, daha önce beyan edilmemiş nükleer malzemelerin Ajansın güvence denetimleri kapsamına alındığı vurgulandı. Şam yönetiminin, 2011'de tespit edilen yükümlülük ihlallerini gidermek için gerekli adımları attığı kayda geçirildi.
Yeni Suriye yönetiminin şeffaflığı ve işbirliği takdir edilen kararda, eski rejimin yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmedilen 2011 tarihli kararın hükümlerine son verilmesine karar verildi. "Suriye'de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) Güvence Denetimi Anlaşması'nın Uygulanması" başlıklı dosya, Yönetim Kurulunun gündeminden çıkarıldı.
Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerinin devam edeceği belirtilen kararda, ülkenin bundan sonra diğer nükleer silaha sahip olmayan taraf devletler gibi UAEA'nın rutin güvence denetimlerine tabi olacağına işaret edildi.
UAEA Başkanı Grossi'den Yeni Rapor Talebi
Karar kapsamında UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'den, Deyrizor'daki kazılar dahil devam eden çalışmalar tamamlandığında Yönetim Kurulunu bilgilendirmesi istendi. Kararın ve Grossi'nin Suriye raporunun UAEA üyesi ülkelere ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine gönderilmesi de kararlaştırıldı.
Türkiye'den Suriye'ye Tebrik ve Destek Mesajı
Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mustafa Kibaroğlu, toplantıda söz alarak tarihi bir açıklamada bulundu. Kibaroğlu, "Bu tarihi günde Suriye'yi tebrik ediyor, Suriye hükümetinin uluslararası toplumla devam eden normalleşme çabalarını takdir ediyoruz. Türkiye'nin tüm platformlarda Suriye'ye desteğinin devam edeceğini vurguluyoruz." dedi.
Dosyanın Geçmişi 2007'ye Dayanıyor
Yönetim Kurulunun kararına dayanak oluşturan Grossi'nin 1 Eylül tarihli raporunda, Suriye'nin bildirdiği yeni bir alanda yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali bulunduğu belirtilmişti. Bu miktarın yaklaşık 55 tonunun 8 bin 808 yakıt çubuğundan, 18 tonunun ise uranyum hurdası ve atığından oluştuğu kaydedilmişti.
Deyrizor'daki tesis, Eylül 2007'de İsrail tarafından düzenlenen saldırıyla yıkılmış, Esed rejimi yapının nükleer olmayan askeri bir tesis olduğunu savunmuştu. UAEA, incelemeleri sonucunda yapının Ajansa bildirilmesi gereken bir nükleer reaktör olduğu değerlendirmesine varmış ve Yönetim Kurulu 2011'de Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmetmişti.
Suriye'de yönetimin değişmesinin ardından yeni hükümet, 2025'te UAEA ile işbirliğine başlamış ve ilgili tesislere erişim sağlamıştı. Ajans denetçileri, Suriye'nin Temmuz 2026'da bildirdiği yeni bir alanda yaklaşık 73 ton doğal uranyum bulunduğunu doğrulamıştı.
