Küresel Dizel Krizi Kapıda: Fiyatlar Yüzde 40 Fırladı, Kışın Enerji Piyasası Sarsılabilir
Orta Doğu ve Ukrayna'daki çatışmalar, küresel dizel arzını ciddi şekilde tehdit ederken fiyatlar son haftalarda yüzde 40'a yakın yükseldi. Avrupa başta olmak üzere birçok ülke kış öncesinde kritik bir tedarik kriziyle karşı karşıya.
Orta Doğu ve Ukrayna'da süren çatışmalar, küresel enerji piyasalarında kış mevsimi öncesinde derin bir dizel yakıt krizine zemin hazırlıyor. Geçen yıl dünya dizel ihracatının yaklaşık üçte birini karşılayan bölgelerde yaşanan aksaklıklar; sanayi, ulaşım ve ısınma sektörlerinde büyük tedarik kaygılarına yol açıyor.
Tedarik Zincirinde Savaş Faktörü
Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye sorunları, Basra Körfezi'ndeki rafinerilerin hasar görmesi ve Ukrayna'nın Rus enerji tesislerine yönelik saldırıları, ihracat kanallarını doğrudan daralttı. Küresel dizel arzının yüzde 33'ünü sağlayan bu kritik güzergâhlardaki aksamalar, dünya genelinde stokların hızla tükenmesine neden oldu.
Avrupa Kış Öncesi Alarmda
Yetersiz işleme kapasitesi nedeniyle dışarıdan yakıt ithalatına en çok bağımlı olan Avrupa ülkeleri, kış öncesi ciddi bir uyarı verdi. AB'nin Rus ham petrolü ve rafine ürünlerine uyguladığı yaptırımlar, tedarik kanallarını daha da kısıtlıyor. Avrupa'daki dizel stoklarının Mart ayından bu yana yaklaşık yüzde 30 oranında eridiği bildiriliyor.
Dizel Fiyatı Petrolden Önce Uçtu
Arz daralması, uluslararası piyasalara sert şekilde yansıdı. ICE Futures Europe verilerine göre dizel fiyatı, 18 Haziran'daki dip seviyesinden bu yana yüzde 40'a yakın artış kaydetti. Aynı dönemde Brent ham petrolünün yalnızca yüzde 5 değer kazanması, krizin asıl kaynağının petrolden çok rafine dizel arzı olduğunu ortaya koyuyor.
ABD ve Asya Kendi Pazarına Dönüyor
ABD ve Asya'daki rafineriler yüksek kapasiteyle çalışmasına rağmen artan yerel talepler ihracatı kısıtlıyor. ABD'den Avrupa'ya yapılan sevkiyatların, iç piyasadaki kışlık ısıtma yakıtı ihtiyacı nedeniyle düşmesi öngörülüyor. Benzer biçimde Asya'da da üreticilerin dizel ve gazyağı kullanımına ağırlık vermesi, küresel piyasaya sunulan yakıt miktarını azaltıyor.
Uzmanlar, mevcut durumun geçici bir dalgalanma olmadığına dikkat çekerek, yüksek fiyatların nakliye maliyetleri üzerinden küresel enflasyonu kış boyunca tetikleyeceğini vurguluyor. Kış sezonuyla birlikte talebin daha da artması halinde dizel krizinin derinleşebileceği belirtiliyor.
