Güneş'in yüzeyinde 'Yıldızlı Gece'yi andıran plazma girdapları keşfedildi

Gökbilimciler, Güneş'in gözle görülebilir yüzeyinin şimdiye kadar elde edilen en yüksek çözünürlüklü görüntülerini paylaştı. Yeni görüntüler, aşırı ısınmış güneş gazlarında Van Gogh'un ünlü "Yıldızlı Gece" tablosunu hatırlatan etkileyici burgulu ve girdap benzeri yapıları ortaya koydu.

Tarihi gözlem Hawaii'den geldi

ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın Hawaii'de işletilen Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu ile gerçekleştirilen çalışmada, yaklaşık 1,4 milyon kilometre çapındaki Güneş'in sadece 100 kilometre derinliğindeki fotosfer katmanı incelendi. Durağan görüntüler ve zaman atlamalı video kayıtları, sürekli büyüyen sıcak plazma girdaplarını saniye saniye takip etmeyi başardı.

19 kilometreden 170 kilometreye uzanan yapılar

Tespit edilen girdapların çapı, dünyanın en güçlü güneş teleskobuyla algılanabilen minimum ölçek olan yaklaşık 19 kilometreden 170 kilometreye kadar değişiyor. İnsan ölçeğinde devasa, bir yıldız yüzeyi ölçeğinde ise oldukça küçük kabul edilen bu oluşumlar, rastgele biçimler değil; aksine bilim dünyası için kritik bir öneme sahip.

Kelvin-Helmholtz kararsızlığı ilk kez bir yıldızda görüldü

Çalışmanın en çarpıcı bulgusu, kıvrımlı ve dairesel yapıların bir yıldızın yüzeyinde Kelvin-Helmholtz kararsızlığı (KHI) olarak bilinen olgunun ilk kez tespit edilmesini simgelemesi oldu. 19. yüzyılda tanımlanan bu dinamik süreç, farklı hızlarda hareket eden iki paralel akışkanın etkileşimiyle ortaya çıkıyor.

Çarşamba günü Nature dergisinde yayımlanan araştırmanın eş başyazarı Friedrich Wöger, olayı "rüzgarlı koşullarda bir gölde veya okyanusta oluşan dalgalara" benzetti. Wöger, "Burada etkileşime giren iki akışkan, yaklaşık 5 bin 540 santigrat derece sıcaklıktaki plazma. Kararsızlığın gelişmesini sağlayan koşullar, manyetik alan içindeki hareketle oluşuyor" ifadelerini kullandı.

Yıldız fiziğinde yeni bir çerçeve

Wöger, keşfi "gerçek bir oyun değiştirici" olarak nitelendirerek bunun Güneş'in atmosferine nasıl enerji sağladığını anlamak için yeni bir çerçeve açtığını vurguladı. Çalışmanın diğer eş başyazarı David Kuridze ise "Bu patlamaların nasıl tetiklendiği, modern güneş fiziğindeki ana sınırlardan biridir" değerlendirmesinde bulundu.

Araştırmacılara göre KHI olgusu, Güneş'in dış atmosferinin neden bu denli ısındığını ve manyetik enerjinin yüzeyde nasıl birikip hareket ettiğini açıklamaya yardımcı olabilir. Aynı zamanda uydular, GPS navigasyonu, elektrik şebekeleri ve küresel iletişim sistemlerini doğrudan etkileyebilen güneş patlamalarının tetiklenme mekanizmasına ışık tutması bekleniyor.