Fatih Sultan Mehmet'in Truva Ziyareti: 'İntikamını Aldım' Dediği O An

Fatih Sultan Mehmet, sadece fetihleriyle değil entelektüel birikimiyle de tarihe damgasını vurmuş bir hükümdardı. Altı dil bilen, Doğu ve Batı kaynaklarını orijinallerinden okuyan Sultan, Homeros'un İlyada destanından da derinden etkilenmişti.

Kritovulos: Fatih'in Göz Tanığı

Fatih döneminin önde gelen isimlerinden biri de Mihail Kritovulos'tu. 1400'lü yılların başında Gökçeada'da (o dönemki adıyla İmroz) doğan Kritovulos, hem ünlü bir hekim hem de adanın ileri gelenlerinden biriydi. Bizans'ın çöküşüne ve Osmanlı'nın yükselişine tanıklık eden Kritovulos, bölgedeki Katolik baskısına karşı Osmanlı egemenliğini tercih etmiş, fethin ardından Fatih'in hizmetine girmişti.

Fatih, onu İmroz, Limni ve Taşoz adalarının valisi olarak atamış, çalışmalarını takdir etmişti. Kritovulos aynı zamanda 1451-1467 yıllarını kapsayan beş ciltlik bir tarih kitabı da kaleme aldı. Heredot gibi 'Historia' adını verdiği bu eserini bizzat Sultana ithaf etti.

Fatih'in Vizyonu ve Bilgisi

Kritovulos, kitabında Fatih'i şu sözlerle anlattı: "Cevval zekâsı dünyayı dolaşırdı. İhmal nedir bilmez, maksatlarına dosdoğru koşardı. Satvette, şecaatte, akıl ve zekâda Yunan ve Roma'nın büyük hükümdarları, cengâverleri onun yanında küçük kalırlar."

İlyada'dan Çıkarılan Dersler

MÖ 8. yüzyılda yazıldığı sanılan İlyada destanı, Miken Kralı Agamemnon liderliğindeki Yunan ordularının binlerce yelkenliyle Ege Denizi'ni aşıp Çanakkale Boğazı'nın kilit noktasındaki Truva'ya saldırışını, on yıllık kuşatma ve akıl almaz bir hileyle şehrin istilasını anlatıyordu.

Fatih bu destanı inceledi. Truva'nın konumundan, deniz ve karayla olan stratejik ilişkisinden, savaş hilelerinden ve saldırı-savunma yöntemlerinden dersler çıkardı. Kral Agamemnon'dan kurnaz Odysseus'a, savaşçı Aşil'den cesur Hektor'a destanın iz bırakan karakterlerini inceledi.

Avrupa'da o dönemde Fatih'in Truva'nın varisi olduğuna dair yayınlar yapılıyor, cesareti ve kahramanlığıyla Hektor'a benzetiliyor, Bizans'ı düşürerek intikam aldığı söyleniyordu.

1462'deki O Tarihi Ziyaret

Fatih, 1462 yılının Eylül ayında Midilli seferine çıktı. Yaklaşık iki hafta süren kuşatmanın ardından adayı fethederek Ceneviz idaresine son verdi. Sefer dönüşünde Çanakkale'ye uğradı ve Truva harabelerinin bulunduğu bölgeye gitti.

Kalıntılar üzerinde uzun uzun dolaşan Fatih, Hektor'un ve Aşil'in mezarlarını arattı. Kale duvarına benzeyen yükseltiler üzerinden denizi ve savaş alanını seyretti. Bu esnada bolluk, bereket ve medeniyet fışkıran Anadolu topraklarına bakarak tarihe geçen sözünü söyledi:

"Truva'nın intikamını aldım."

Tarihçinin Kaydı

Bu ziyareti kayıt altına alan tarihçilerden biri de yine Mihail Kritovulos oldu. Padişahın bu esnada söylediklerini, kitabının dördüncü cildinde şu cümlelerle kaleme aldı:

"Geçen bunca yıldan sonra bu şehirle insanlarının intikamını almayı Allah bana nasip etti. Düşmanlarına boyun eğdirdim."