En düşük emekli aylığının altı ayda bir enflasyon oranında artırılması yerine, taban aylığın daha kalıcı bir yöntemle belirlenmesi üzerinde duruluyor. Çalışmanın amacı, mevcut uygulamanın yarattığı sorunları azaltmak ve taban aylık artışlarını belirli kurallara bağlamak olarak açıklanıyor.
Birinci alternatif, en düşük emekli aylığının asgari ücret ya da başka bir ekonomik göstergeye bağlanması. Taban aylığın her altı ayda yeni kanunla belirlenmesi yerine yasada tanımlanacak bir formül üzerinden güncellenmesi öngörülüyor. Emeklilerin aylıklarının hangi ölçüte göre artacağını önceden bilmesi hedefleniyor. Asgari ücretin hangi oranının kullanılacağı ve düzenlemenin bütçeye etkisi ise ayrıca değerlendirilecek.
İkinci model, gelir tamamlama sistemi. Belirlenen ücret seviyesinin altında kalan emeklilere, aradaki fark kadar destek sağlanması düşünülüyor. Modelin kapsamı genişletildiğinde emeklinin hane geliri ve sosyal destek ihtiyacı da dikkate alınacak. Böylece kamu kaynaklarının düşük gelirli emeklilere yönlendirilmesi amaçlanıyor. Prim karşılığı kazanılan emekli aylığı ile sosyal yardımın birbirinden ayrı tutulması gerekiyor.
Üçüncü seçenek, kök maaşı düşük olduğu için artışlardan yeterince yararlanamayan emeklilerin durumunu iyileştirmeye yönelik. Aylık bağlama sistemi yeniden ele alınarak prim gün sayısı, prime esas kazanç ve aylık bağlama oranlarının hesaplamadaki etkisi gözden geçirilebilir. Bu değişiklik yalnızca mevcut emeklileri değil, ileride emekli olacakları da kapsayacak kapsamlı bir reform olur.
Dördüncü model, en düşük emekli aylığının bütçe dengeleri ve ekonomik koşullar dikkate alınarak belirlenmesini öngörüyor. Taban aylık artış oranının doğrudan enflasyona eşitlenmesi yerine ekonomik göstergeler ve kamu maliyesinin imkânları esas alınacak. Emeklilerin gelirlerinde öngörülebilirliğin korunması için belirli bir asgari artış güvencesinin getirilmesi de gündemde.
Seçeneklerden hangisinin uygulanacağı, yasal düzenleme gerektiriyor. 5.510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda taban aylığın belirlenme yöntemi, artış dönemleri ve finansman esasları değiştirilebilir. Kök aylık sisteminde kapsamlı bir düzenleme yapılması hâlinde daha geniş mevzuat çalışması gerekecek. Etkilenecek emekli sayısı, maliyet ve mevcut hakların korunması, modelin seçiminde belirleyici olacak.
Kaynak: Yeni Şafak
