Antalya'da devam eden COP31 iklim eylemi gündeminde sıfır atık uygulamaları ele alındı. COP31 İklim Yüksek Düzey Şampiyonluğu ve Sıfır Atık Vakfı için Eunomia Research & Consulting ile Shape Foundation tarafından hazırlanan rapor, atık azaltma, gıda israfının önlenmesi, yeniden kullanım, onarım ve kaynak verimliliğinin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünü değerlendiriyor.

Rapora göre, 2025-2050 döneminde sıfır atık uygulamalarının ekonomi geneline yayılmasıyla 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonunun önlenmesi mümkün. Bunun 37 milyar tonu belediye atıklarının yönetimi, gıda israfının önlenmesi, yeniden kullanım ve onarımla; 112 milyar tonu ise binaların, altyapının, araçların ve dayanıklı ürünlerin daha verimli kullanılmasıyla ilişkilendirildi.

Sıfır atık yaklaşımının 2050 yılında yıllık 9,6 milyar ton emisyon azaltma potansiyeli taşıdığı belirtildi. Bu değerin 2024 yılında küresel ulaşım sektöründen kaynaklanan 8,4 milyar tonluk emisyonu aştığı kaydedildi. Dünyada 2025 yılında yaklaşık 2,8 milyar ton belediye atığı oluştuğu, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde miktarın 2050 yılında 4,1 milyar tona çıkabileceği öngörüldü.

Belediye atıklarının yüzde 31'inin kontrolsüz şekilde döküldüğü, açıkta yakıldığı veya su kaynaklarına karıştığı, yaklaşık 2,7 milyar insanın düzenli atık toplama hizmetinden yararlanamadığı aktarıldı. Belediye atıklarından kaynaklanan yıllık net emisyonların 2050 yılında mevcut eğilim senaryosuna göre yüzde 44 azaltılabileceği belirtiliyor.

Gıda kaybı ve israfının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 8-10'undan sorumlu olduğu vurgulandı. 2022 yılında yaklaşık 1,05 milyar ton gıdanın israf edildiği, buna karşılık 2025 yılında oluşan 1,35 milyar ton gıda ve bahçe atığının yalnızca 185 milyon tonunun kompostlama veya anaerobik çürütme yöntemleriyle işlendiği kaydedildi.

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, dönüşümün adil ve kapsayıcı yürütülmesi gerektiğini, malzeme tasarımından gıda tüketim alışkanlıklarına kadar bütün süreçlerin değişmesi gerektiğini savundu. Raporda 2035 hedefleri kapsamında belediye katı atık üretimindeki artışın en az yüzde 50 azaltılması ve küresel döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15'e yükseltilmesi amaçlandığı belirtildi.

Kaynak: Habertürk